گفت . پس حارث بن هشام و سهيل بن عمرو و خالد بن اسيد گفتند : اين غلام سياه اذان مىگويد . پس خداى متعال فرمود : إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ « 191 » . پيامبر ( ص ) فرمود : « همانا خدا تكبّر و نخوت و جاهليّت را از شما برد . تمامتان فرزندان آدميد و آدم از خاك است . » « 192 » پيامبر ( ص ) فرمود : « اى گروه قريش در روز قيامت مردم با اعمال وارد محشر مىشوند و شما در قيامت با دنيا نزد من مىآييد در حالى كه دنيا را بر روى گردنهايتان مىكشيد و مىگوييد : اى محمّد - اى محمّد پس مىگويم : اين چنين » « 193 » ؛ يعنى از شما روى مىگردانم . پس حضرت توضيح داد كه اگر به دنيا متمايل شوند تبار قريش سودى به حالشان ندارد . چون اين آيه نازل شد : وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ « 194 » ، آنها را به نام پدر صدا زد تا آنجا كه فرمود : اى فاطمه دخت محمد يا صفيّه دخت عبد المطلب و عمّهء رسول خدا براى خودتان عمل كنيد ، چرا كه من در پيشگاه خدا شما را از چيزى بىنياز نمىكنم . » « 195 » پس هر كس اين مطالب را بشناسد و بداند كه شرافتش به اندازهء تقواى اوست و عادت پدرانش تواضع بوده است ، اگر در تقوا و تواضع به آنان تأسّى جويد چه بهتر و

--> ( 191 ) اين حديث را ابن منذر و ابن ابى حاتم و بيهقى در الدلائل از ابن ابى مليكه روايت كرده‌اند كه گفت : چون روز فتح مكه شد بلال بر روى بام كعبه رفت و اذان گفت پس يكى از مردم گفت : اين بندهء سياه بر پشت بام كعبه اذان مىگويد و يكى از آنها گفت : اگر خدا خشمگين شود اين شخص را تغيير مىدهد پس آيهء شريفهء : يا ايها الناس تا آخر آيه ، نازل شد ، به درّ المنثور ، ج 3 ، ص 98 ، رجوع كنيد . ( 192 ) اين حديث را ابو داوود در ( سنن ، ) ج 2 ، ص 624 ، روايت كرده است . ( 193 ) اين حديث را طبرانى از حديث عمران بن حصين روايت كرده جز اين كه گفته است : « يا معشر بنى هاشم » و سندش ضعيف است . ( 194 ) شعرا / 217 : خويشاوندان نزديكت را انذار كن . ( 195 ) اين حديث را از احمد و مسلم و ترمذى و ابن جرير و ابن مردويه از عايشه روايت كرده‌اند ، به درّ المنثور ، ج 5 ، ص 95 ، رجوع كنيد .